Bursa’nın İki Tiyatrosunda Kadınlar Kime Güvenecek?
Yazının Giriş Tarihi: 13.11.2026 20:16
Yazının Güncellenme Tarihi: 13.11.2026 21:26
Türkiye’de kadınlara yönelik şiddet her geçen gün ağırlaşırken, kadınları korumakla yükümlü kurumların bir bölümünde de başka bir sorun büyüyor. Şikâyeti araştırmak yerine şikâyetçiyi susturmak, gerekli tedbirleri almak yerine kurumun adını korumaya çalışmak…
Bir kadın tehdit edildiğini, takip edildiğini, tacize uğradığını veya çalışma ortamında kendisini güvende hissetmediğini söylediğinde, bazı yöneticilerin ilk kaygısı o kadının güvenliği olmuyor. “Bu olay dışarıya yansırsa kurum zarar görür mü?” diye düşünüyorlar.
Sonra ne oluyor?
Şikâyet kayda geçirilmiyor. Soruşturma geciktiriliyor. Taraflar etkin biçimde dinlenmiyor. Şiddete uğradığını söyleyen kadına susması öğütleniyor. Bir süre sonra mağdurun kişiliği, özel hayatı, mesleki yeterliliği ve çalışma arkadaşlarıyla ilişkileri tartışılmaya başlanıyor.
Böylece asıl mesele görünmez hâle getiriliyor.
İddialar yeterince araştırılmıyor ama şikâyetçi kadın hakkında herkesin söyleyecek bir sözü oluyor. Sonunda kadın ya kendi isteğiyle ayrılmak zorunda kalıyor ya da işine son veriliyor. Hakkında şikâyette bulunulan kişi ise kurumda çalışmaya devam ediyor, görevine dönüyor, hatta kimi örneklerde daha güçlü konumlara taşınabiliyor.
Bursa’daki iki tiyatro kurumunda yaşananlar, bu zihniyetin ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nda uzun zamandır konuşulan ısrarlı takip, tehdit ve cinsel taciz iddiaları geçtiğimiz günlerde kamuoyuna yansıdı.
Bir kadın sanatçı, yaşadığı süreci anlatırken yardım istemek amacıyla paylaştığı bilgilerin dedikoduya dönüştürüldüğünü söylüyor. Sustuğunda sessizliğinin suçluluk gibi yorumlandığını, konuştuğunda ise kendisine “Davanın sonucunu bekle, zaten çok konuştun” denildiğini ifade ediyor.
Bu cümleler, bir kurumun meseleyi nasıl ele aldığını anlamak için yeterince ağır.
Çünkü kadın yardım istemiş.
Yaşadıklarını yöneticilerine anlatmış.
Kendisini güvende hissetmediğini söylemiş.
Ancak anlattıkları etkin bir müdahalenin başlangıcı olmak yerine, kurum içinde dolaşan bir malzemeye dönüşmüş. Kadının açıklamasına göre sustukça sözleri başkalarının ağzında başka anlamlar kazanmış, konuştuğunda ise fazla konuşmakla suçlanmış.
Bursa Kadın Platformu’nun kamuoyuyla paylaştığı açıklamada çok ciddi iddialar bulunuyor. Açıklamaya göre kadın sanatçı, aynı kurumda çalışan bir kişinin ısrarlı takip, tehdit ve cinsel içerikli taciz davranışları nedeniyle toplam dokuz ay uzaklaştırma kararı aldırdı. Buna rağmen kurum yönetiminin şiddeti durduracak etkili bir süreç işletmediği, eylemlerin tutanaklara yeterince yansıtılmadığı ve hakkında şikâyette bulunulan çalışanın işe iade davasını kazandığı ileri sürülüyor.
Daha da vahimi; şikâyet edilen erkek işe iade davasını kazanırken, şikâyetçi kadın ağır bir mobbing sürecinin ardından işinden çıkarılıyor.
Burada yalnızca bireysel bir taciz ve tehdit vakasıyla karşı karşıya değiliz. Kurumuna güvenerek yardım isteyen çalışanını korumayan, sonunda da şikâyetçi kadını işsiz bırakan bir yönetim anlayışıyla karşı karşıyayız.
Üstelik kadının adının emek verdiği oyunların afişlerinden ve yönettiği projelerden çıkarıldığı da ileri sürülüyor. Bir sanatçının işine son vermek yetmiyormuş gibi, yıllar boyunca ortaya koyduğu emeği kurum hafızasından silmeye çalışmak kabul edilemez.
Bir insanın iş akdini feshedebilirsiniz. Ama oynadığı oyunları, yönettiği projeleri, yazdığı metinleri ve o kuruma kattığı emeği yok sayamazsınız. Kurum arşivi yöneticilerin kişisel defteri değildir. Kimse geçmişi, o günkü yönetimin işine geldiği biçimde yeniden yazamaz.
Burada özellikle kişisel olarak belirtmem gereken bir nokta var.
Geçmiş dönemde Büyükşehir Belediyesi’nin basın bürosunda birlikte çalıştığımız bir kadın çalışanın işine son verilmesine de karşı çıkmıştım. Yaşanan süreçte açıkçası o kişinin iyi niyetli olduğunu düşünmüyorum. Ama buna rağmen işten çıkarılmasını doğru bulmadım. Farklı bir çözüm bulunabileceğini düşündüm.
Kadın dayanışması da insan hakları savunuculuğu da yalnızca sevdiğimiz, bize yakın ve çevremiz tarafından makbul bulunan kişiler için geçerli olamaz.
“Evet ama onun da şöyle bir şeyi vardı” diye başlayan her cümle, şiddet iddiasının üzerini örten yeni bir perdeye dönüşür. Bir kadının özel hayatı, arkadaşlıkları veya kurum içindeki anlaşmazlıkları; tehdit ve taciz iddialarının karşısına mazeret olarak konulamaz.
Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Şehir Tiyatrosu çalışanlarının istihdamından sorumlu BİNTED’in yanıtlaması gereken açık sorular var:
Kadın çalışanın şikâyetleri resmi olarak kayda geçirildi mi?
Hangi yöneticiler bilgilendirildi?
Taraflar ne zaman ve hangi koşullarda dinlendi?
Kadının güvenliği için çalışma düzeninde herhangi bir tedbir alındı mı?
Uzaklaştırma kararlarına rağmen tarafların aynı kurumda bulunması konusunda nasıl bir çalışma yapıldı?
Kadın çalışanın işine hangi gerekçelerle son verildi?
“Yargı süreci devam ediyor” demek kurumun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ceza yargılamasıyla işyerinin güvenliğini sağlama yükümlülüğü birbirinden farklıdır. Kurumun tedbir almak için ceza davasının kesinleşmesini beklemesi gerekmez. Bir çalışanın can güvenliği, ruh sağlığı ve çalışma hakkı söz konusuysa yönetim risk değerlendirmesi yapmak, iddiaları kayıt altına almak ve çalışma ortamını güvenli hâle getirmek zorundadır.
Bursa Şehir Tiyatrosu’ndaki olay kamuoyuna yansıdı. Ancak Bursa’da henüz geniş çevrelerce bilinmeyen başka bir tiyatro vakası daha var.
Bu kez adres Bursa Devlet Tiyatrosu.
Dilekçelerde anlatıldığına göre, bir kadın çalışanın özel hayatına ilişkin ağır ithamlar içeren mektup, başka bir kadın çalışan tarafından kameralardan saklanmak amacıyla kılık değiştirilerek eşinin işyerinin kapısının altından bırakılıyor. Mektupta başka kurum çalışanlarının isimleri de kullanılıyor ve turnelerde yaşandığı ileri sürülen birtakım olaylara yer veriliyor.
Erkeklerin kadınlara yönelik şiddetini konuşurken, bir kadının başka bir kadının hayatını tehlikeye atabilecek böylesine ağır bir eyleme girişmesini anlamak gerçekten mümkün değil.
O mektuptaki özel hayat iddialarını burada tekrarlamayacağım. Çünkü bunları yeniden yazmak, hedef alınan kişi hakkında ortaya atılan ithamların daha geniş bir çevreye yayılmasına hizmet eder.
Asıl üzerinde durulması gereken, bir kadın hakkındaki bu suçlamaların neden eşine ulaştırıldığıdır.
Mektubu bırakan kişi, o eşin nasıl tepki vereceğini biliyor muydu?
Kadının evine döndüğünde ne yaşayabileceğini düşündü mü?
Türkiye’de kadınların yalnızca bir söylenti, bir kıskançlık veya bir “namus” suçlaması nedeniyle öldürülebildiğini bilmiyor muydu?
Bir kadının özel hayatını hedef alan bir metni eşinin kapısının altından bırakmak, sıradan bir işyeri tartışması olarak görülemez. Böyle bir davranış, o kadını eşinin gösterebileceği şiddetle baş başa bırakır. Sonucun nereye varacağını kimse önceden bilemez.
Bu nedenle olay, “Çalışanlar arasında yaşanmış kişisel bir anlaşmazlık” denilerek geçiştirilemez.
Üstelik dilekçelere göre mektupta adı geçen sanatçılardan biri, 3 Ocak 2025 tarihinde Bursa Devlet Tiyatrosu Müdürlüğüne başvuruyor. Kurum içi soruşturma açılmasını ve güvenli bir ortamda çalışabilmek için gerekli tedbirlerin alınmasını istiyor. Aynı kişilerle aynı oyunlarda ve çalışma ortamlarında bulunmaktan tedirgin olduğunu açık biçimde ifade ediyor.
Aradan bir yıldan fazla zaman geçiyor.
15 Nisan 2026 tarihinde ikinci bir dilekçe veriliyor. Sanatçı, ilk başvurusuna cevap alamadığını, yıllarca evi gibi gördüğü kurumda artık kendisini güvensiz ve huzursuz hissettiğini söylüyor. Tehdit mesajları aldığını belirterek gerekli incelemenin yapılmasını talep ediyor.
Olayın yargıya da taşındığı belirtiliyor. Dilekçeyi veren sanatçının anlatımına göre, mektupları bırakan kişiler yargı sürecindeki ifadelerinde bunları kıskançlık nedeniyle yaptıklarını kabul ediyor. Buna rağmen dosyada kovuşturmaya yer olmadığına karar veriliyor. Ancak bu karar, kurum yönetiminin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ceza soruşturmasının sonucuyla kurumun çalışma güvenliğini sağlama, çalışanlarını koruma ve iş barışını bozan eylemleri soruşturma yükümlülüğü birbirinden farklıdır.
Yönetimin, “Bu bizi ilgilendiren bir mesele değil, ceza alırlarsa bakarız” yaklaşımı kabul edilemez. Çünkü mektuptaki iddialar doğrudan kurumun turnelerini, konaklama düzenini ve çalışanlarını hedef alıyor. Turnelerde ahlak dışı ilişkiler yaşandığı ve bazı çalışanların buna ortam hazırladığı ileri sürülüyorsa, kurum bu iddiaları araştırmak zorundadır. İddialar doğruysa gereğini yapmalı, asılsızsa da hedef alınan çalışanların itibarını korumalıdır. Hem “Bu mesele bizi ilgilendirmiyor” deyip hem de kurumun adı, imkânları ve çalışanları üzerinden ortaya atılan ağır suçlamaları görmezden gelemezsiniz.
Üstelik ilk mektubun ardından etkili bir müdahalede bulunulmadığı için ikinci bir mektubun daha bırakıldığı belirtiliyor. Bu da sessizliğin sorunu çözmediğini, tam tersine bu davranışlarda bulunanları cesaretlendirdiğini gösteriyor. Kurum daha ne olmasını bekliyor? Hedef alınan kişinin başına telafisi mümkün olmayan bir şey geldikten sonra mı bu sürece dâhil olacak?
Bir kurum için bunlar iki ayrı evrak numarası olabilir. Ancak başvuruyu yapan kadın açısından arada geçen süre; aynı koridorlarda yürüdüğü, aynı provalara katıldığı, aynı sahneye çıktığı ve kendisini güvende hissetmediği bir yıldan fazlası demektir.
Kurumun sessizliği de bu sürecin bir parçasıdır.
Bir kadın “Korkuyorum” diyorsa kurumun görevi, bu korkunun haklı olup olmadığına keyfî biçimde karar vermek değildir. Başvuruyu resmî olarak incelemek, tarafları dinlemek, delilleri değerlendirmek ve gerekli tedbirleri almaktır.
Bursa Devlet Tiyatrosu yönetimi bu başvurularla ilgili ne yaptı?
İlk dilekçenin ardından bir soruşturma başlatıldı mı?
Başvuruda adı geçen kişiler dinlendi mi?
İşyeri güvenliği ve çalışma barışıyla ilgili bir değerlendirme yapıldı mı?
Dilekçelere yazılı cevap verildi mi?
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm Bakanlığı süreçten haberdar edildi mi?
Yoksa konu Bursa sınırları içinde tutularak zamanla unutulması mı beklendi?
Bu olayda üzerinde durmamız gereken bir gerçek daha var. Kadına yönelik şiddet, tehdit veya itibarsızlaştırma her zaman bir erkekten gelmiyor. Bir kadının başka bir kadının özel hayatını hedef alması, onu eşinin verebileceği tepkiyle karşı karşıya bırakması da şiddettir.
Kadın dayanışmasını konuşurken bu gerçeği görmezden gelemeyiz. Bir kadının başka bir kadına yönelttiği sistematik baskıyı, “Kadınlar arasında olur böyle şeyler” diyerek küçümseyemeyiz. Hele bunu yapan kişilerle mağdur olduğunu söyleyen kadınları hiçbir tedbir almadan aynı ortamda çalıştırmaya devam edemeyiz.
Biri Büyükşehir Belediyesi’ne, diğeri Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı iki tiyatro…
Birinde takip, tehdit ve cinsel taciz iddiaları ile bu iddiaların ardından işini kaybeden bir kadın var. Diğerinde özel hayatı hedef alan mektuplar, aile yaşamı bozulan bir çalışan ve uzun süre cevapsız bırakıldığı belirtilen dilekçeler bulunuyor.
İki olayın ortak noktası kurumların tavrı.
Kadınlar yönetime başvuruyor ama etkili bir müdahale göremiyor.
Kurumlar, kadınların yaşadığı tehlikeden önce kendi itibarlarını düşünüyor. Oysa bir kurumun itibarını şikâyetin duyulması değil, şikâyet karşısında ne yaptığı belirler.
Şikâyeti saklamak kurumu korumaz.
Mağduru susturmak kurumu temize çıkarmaz.
Kadını işinden uzaklaştırmak sorunu çözmez.
Tam tersine bütün çalışanlara şu mesajı verir: Başınıza bir şey gelirse konuşmayın. Çünkü konuştuğunuzda korunacağınızın garantisi yok; ama yalnız bırakılmanız, itibarsızlaştırılmanız ve işinizi kaybetmeniz mümkün.
Aynı mesajı tacizde, tehditte ve mobbingde bulunanlar da alır.
Yapılan şikayetlerin sonuçsuz kaldığını görürler. Mağdurun yalnızlaştırıldığını görürler. Yönetimin konuyu kapatmaya çalıştığını görürler. Kendilerine dokunulmadıkça daha da cesaretlenirler.
Bugün Bursa’nın iki köklü tiyatro kurumuna sorulması gereken soru basittir.
Bir kadın çalışan kapınızı çalıp “Burada kendimi güvende hissetmiyorum” dediğinde, onun ertesi gün işine korkmadan gelebilmesi için ne yaptınız?
Bu soruya verilebilecek gerçek ve tatmin edici bir cevap yoksa, kadınları korumayan, şikâyetleri etkisizleştiren ve sessizliği ödüllendiren kurumsal bir düzen var demektir.
Kurumlar zamanında ve açık biçimde müdahale etmedikçe kadınlar daha fazla zarar görecek, konuşmak isteyenler susacak, tacizde ve tehditte bulunanlar ise kendilerine hiçbir şey olmayacağına inanarak pervasızlıklarını sürdürecektir.
Sahne ışıkları söndüğünde salon karanlıkta kalır. Yöneticiler yaşananlara gözlerini kapattığında ise bütün kurumlar…
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Harun KARANFİLCİ
Bursa’nın İki Tiyatrosunda Kadınlar Kime Güvenecek?
Türkiye’de kadınlara yönelik şiddet her geçen gün ağırlaşırken, kadınları korumakla yükümlü kurumların bir bölümünde de başka bir sorun büyüyor. Şikâyeti araştırmak yerine şikâyetçiyi susturmak, gerekli tedbirleri almak yerine kurumun adını korumaya çalışmak…
Bir kadın tehdit edildiğini, takip edildiğini, tacize uğradığını veya çalışma ortamında kendisini güvende hissetmediğini söylediğinde, bazı yöneticilerin ilk kaygısı o kadının güvenliği olmuyor. “Bu olay dışarıya yansırsa kurum zarar görür mü?” diye düşünüyorlar.
Sonra ne oluyor?
Şikâyet kayda geçirilmiyor. Soruşturma geciktiriliyor. Taraflar etkin biçimde dinlenmiyor. Şiddete uğradığını söyleyen kadına susması öğütleniyor. Bir süre sonra mağdurun kişiliği, özel hayatı, mesleki yeterliliği ve çalışma arkadaşlarıyla ilişkileri tartışılmaya başlanıyor.
Böylece asıl mesele görünmez hâle getiriliyor.
İddialar yeterince araştırılmıyor ama şikâyetçi kadın hakkında herkesin söyleyecek bir sözü oluyor. Sonunda kadın ya kendi isteğiyle ayrılmak zorunda kalıyor ya da işine son veriliyor. Hakkında şikâyette bulunulan kişi ise kurumda çalışmaya devam ediyor, görevine dönüyor, hatta kimi örneklerde daha güçlü konumlara taşınabiliyor.
Bursa’daki iki tiyatro kurumunda yaşananlar, bu zihniyetin ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nda uzun zamandır konuşulan ısrarlı takip, tehdit ve cinsel taciz iddiaları geçtiğimiz günlerde kamuoyuna yansıdı.
Bir kadın sanatçı, yaşadığı süreci anlatırken yardım istemek amacıyla paylaştığı bilgilerin dedikoduya dönüştürüldüğünü söylüyor. Sustuğunda sessizliğinin suçluluk gibi yorumlandığını, konuştuğunda ise kendisine “Davanın sonucunu bekle, zaten çok konuştun” denildiğini ifade ediyor.
Bu cümleler, bir kurumun meseleyi nasıl ele aldığını anlamak için yeterince ağır.
Çünkü kadın yardım istemiş.
Yaşadıklarını yöneticilerine anlatmış.
Kendisini güvende hissetmediğini söylemiş.
Ancak anlattıkları etkin bir müdahalenin başlangıcı olmak yerine, kurum içinde dolaşan bir malzemeye dönüşmüş. Kadının açıklamasına göre sustukça sözleri başkalarının ağzında başka anlamlar kazanmış, konuştuğunda ise fazla konuşmakla suçlanmış.
Bursa Kadın Platformu’nun kamuoyuyla paylaştığı açıklamada çok ciddi iddialar bulunuyor. Açıklamaya göre kadın sanatçı, aynı kurumda çalışan bir kişinin ısrarlı takip, tehdit ve cinsel içerikli taciz davranışları nedeniyle toplam dokuz ay uzaklaştırma kararı aldırdı. Buna rağmen kurum yönetiminin şiddeti durduracak etkili bir süreç işletmediği, eylemlerin tutanaklara yeterince yansıtılmadığı ve hakkında şikâyette bulunulan çalışanın işe iade davasını kazandığı ileri sürülüyor.
Daha da vahimi; şikâyet edilen erkek işe iade davasını kazanırken, şikâyetçi kadın ağır bir mobbing sürecinin ardından işinden çıkarılıyor.
Burada yalnızca bireysel bir taciz ve tehdit vakasıyla karşı karşıya değiliz. Kurumuna güvenerek yardım isteyen çalışanını korumayan, sonunda da şikâyetçi kadını işsiz bırakan bir yönetim anlayışıyla karşı karşıyayız.
Üstelik kadının adının emek verdiği oyunların afişlerinden ve yönettiği projelerden çıkarıldığı da ileri sürülüyor. Bir sanatçının işine son vermek yetmiyormuş gibi, yıllar boyunca ortaya koyduğu emeği kurum hafızasından silmeye çalışmak kabul edilemez.
Bir insanın iş akdini feshedebilirsiniz. Ama oynadığı oyunları, yönettiği projeleri, yazdığı metinleri ve o kuruma kattığı emeği yok sayamazsınız. Kurum arşivi yöneticilerin kişisel defteri değildir. Kimse geçmişi, o günkü yönetimin işine geldiği biçimde yeniden yazamaz.
Burada özellikle kişisel olarak belirtmem gereken bir nokta var.
Geçmiş dönemde Büyükşehir Belediyesi’nin basın bürosunda birlikte çalıştığımız bir kadın çalışanın işine son verilmesine de karşı çıkmıştım. Yaşanan süreçte açıkçası o kişinin iyi niyetli olduğunu düşünmüyorum. Ama buna rağmen işten çıkarılmasını doğru bulmadım. Farklı bir çözüm bulunabileceğini düşündüm.
Kadın dayanışması da insan hakları savunuculuğu da yalnızca sevdiğimiz, bize yakın ve çevremiz tarafından makbul bulunan kişiler için geçerli olamaz.
“Evet ama onun da şöyle bir şeyi vardı” diye başlayan her cümle, şiddet iddiasının üzerini örten yeni bir perdeye dönüşür. Bir kadının özel hayatı, arkadaşlıkları veya kurum içindeki anlaşmazlıkları; tehdit ve taciz iddialarının karşısına mazeret olarak konulamaz.
Bursa Büyükşehir Belediyesi ile Şehir Tiyatrosu çalışanlarının istihdamından sorumlu BİNTED’in yanıtlaması gereken açık sorular var:
Kadın çalışanın şikâyetleri resmi olarak kayda geçirildi mi?
Hangi yöneticiler bilgilendirildi?
Taraflar ne zaman ve hangi koşullarda dinlendi?
Kadının güvenliği için çalışma düzeninde herhangi bir tedbir alındı mı?
Uzaklaştırma kararlarına rağmen tarafların aynı kurumda bulunması konusunda nasıl bir çalışma yapıldı?
Kadın çalışanın işine hangi gerekçelerle son verildi?
“Yargı süreci devam ediyor” demek kurumun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ceza yargılamasıyla işyerinin güvenliğini sağlama yükümlülüğü birbirinden farklıdır. Kurumun tedbir almak için ceza davasının kesinleşmesini beklemesi gerekmez. Bir çalışanın can güvenliği, ruh sağlığı ve çalışma hakkı söz konusuysa yönetim risk değerlendirmesi yapmak, iddiaları kayıt altına almak ve çalışma ortamını güvenli hâle getirmek zorundadır.
Bursa Şehir Tiyatrosu’ndaki olay kamuoyuna yansıdı. Ancak Bursa’da henüz geniş çevrelerce bilinmeyen başka bir tiyatro vakası daha var.
Bu kez adres Bursa Devlet Tiyatrosu.
Dilekçelerde anlatıldığına göre, bir kadın çalışanın özel hayatına ilişkin ağır ithamlar içeren mektup, başka bir kadın çalışan tarafından kameralardan saklanmak amacıyla kılık değiştirilerek eşinin işyerinin kapısının altından bırakılıyor. Mektupta başka kurum çalışanlarının isimleri de kullanılıyor ve turnelerde yaşandığı ileri sürülen birtakım olaylara yer veriliyor.
Erkeklerin kadınlara yönelik şiddetini konuşurken, bir kadının başka bir kadının hayatını tehlikeye atabilecek böylesine ağır bir eyleme girişmesini anlamak gerçekten mümkün değil.
O mektuptaki özel hayat iddialarını burada tekrarlamayacağım. Çünkü bunları yeniden yazmak, hedef alınan kişi hakkında ortaya atılan ithamların daha geniş bir çevreye yayılmasına hizmet eder.
Asıl üzerinde durulması gereken, bir kadın hakkındaki bu suçlamaların neden eşine ulaştırıldığıdır.
Mektubu bırakan kişi, o eşin nasıl tepki vereceğini biliyor muydu?
Kadının evine döndüğünde ne yaşayabileceğini düşündü mü?
Türkiye’de kadınların yalnızca bir söylenti, bir kıskançlık veya bir “namus” suçlaması nedeniyle öldürülebildiğini bilmiyor muydu?
Bir kadının özel hayatını hedef alan bir metni eşinin kapısının altından bırakmak, sıradan bir işyeri tartışması olarak görülemez. Böyle bir davranış, o kadını eşinin gösterebileceği şiddetle baş başa bırakır. Sonucun nereye varacağını kimse önceden bilemez.
Bu nedenle olay, “Çalışanlar arasında yaşanmış kişisel bir anlaşmazlık” denilerek geçiştirilemez.
Üstelik dilekçelere göre mektupta adı geçen sanatçılardan biri, 3 Ocak 2025 tarihinde Bursa Devlet Tiyatrosu Müdürlüğüne başvuruyor. Kurum içi soruşturma açılmasını ve güvenli bir ortamda çalışabilmek için gerekli tedbirlerin alınmasını istiyor. Aynı kişilerle aynı oyunlarda ve çalışma ortamlarında bulunmaktan tedirgin olduğunu açık biçimde ifade ediyor.
Aradan bir yıldan fazla zaman geçiyor.
15 Nisan 2026 tarihinde ikinci bir dilekçe veriliyor. Sanatçı, ilk başvurusuna cevap alamadığını, yıllarca evi gibi gördüğü kurumda artık kendisini güvensiz ve huzursuz hissettiğini söylüyor. Tehdit mesajları aldığını belirterek gerekli incelemenin yapılmasını talep ediyor.
Olayın yargıya da taşındığı belirtiliyor. Dilekçeyi veren sanatçının anlatımına göre, mektupları bırakan kişiler yargı sürecindeki ifadelerinde bunları kıskançlık nedeniyle yaptıklarını kabul ediyor. Buna rağmen dosyada kovuşturmaya yer olmadığına karar veriliyor. Ancak bu karar, kurum yönetiminin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ceza soruşturmasının sonucuyla kurumun çalışma güvenliğini sağlama, çalışanlarını koruma ve iş barışını bozan eylemleri soruşturma yükümlülüğü birbirinden farklıdır.
Yönetimin, “Bu bizi ilgilendiren bir mesele değil, ceza alırlarsa bakarız” yaklaşımı kabul edilemez. Çünkü mektuptaki iddialar doğrudan kurumun turnelerini, konaklama düzenini ve çalışanlarını hedef alıyor. Turnelerde ahlak dışı ilişkiler yaşandığı ve bazı çalışanların buna ortam hazırladığı ileri sürülüyorsa, kurum bu iddiaları araştırmak zorundadır. İddialar doğruysa gereğini yapmalı, asılsızsa da hedef alınan çalışanların itibarını korumalıdır. Hem “Bu mesele bizi ilgilendirmiyor” deyip hem de kurumun adı, imkânları ve çalışanları üzerinden ortaya atılan ağır suçlamaları görmezden gelemezsiniz.
Üstelik ilk mektubun ardından etkili bir müdahalede bulunulmadığı için ikinci bir mektubun daha bırakıldığı belirtiliyor. Bu da sessizliğin sorunu çözmediğini, tam tersine bu davranışlarda bulunanları cesaretlendirdiğini gösteriyor. Kurum daha ne olmasını bekliyor? Hedef alınan kişinin başına telafisi mümkün olmayan bir şey geldikten sonra mı bu sürece dâhil olacak?
Bir kurum için bunlar iki ayrı evrak numarası olabilir. Ancak başvuruyu yapan kadın açısından arada geçen süre; aynı koridorlarda yürüdüğü, aynı provalara katıldığı, aynı sahneye çıktığı ve kendisini güvende hissetmediği bir yıldan fazlası demektir.
Kurumun sessizliği de bu sürecin bir parçasıdır.
Bir kadın “Korkuyorum” diyorsa kurumun görevi, bu korkunun haklı olup olmadığına keyfî biçimde karar vermek değildir. Başvuruyu resmî olarak incelemek, tarafları dinlemek, delilleri değerlendirmek ve gerekli tedbirleri almaktır.
Bursa Devlet Tiyatrosu yönetimi bu başvurularla ilgili ne yaptı?
İlk dilekçenin ardından bir soruşturma başlatıldı mı?
Başvuruda adı geçen kişiler dinlendi mi?
İşyeri güvenliği ve çalışma barışıyla ilgili bir değerlendirme yapıldı mı?
Dilekçelere yazılı cevap verildi mi?
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm Bakanlığı süreçten haberdar edildi mi?
Yoksa konu Bursa sınırları içinde tutularak zamanla unutulması mı beklendi?
Bu olayda üzerinde durmamız gereken bir gerçek daha var. Kadına yönelik şiddet, tehdit veya itibarsızlaştırma her zaman bir erkekten gelmiyor. Bir kadının başka bir kadının özel hayatını hedef alması, onu eşinin verebileceği tepkiyle karşı karşıya bırakması da şiddettir.
Kadın dayanışmasını konuşurken bu gerçeği görmezden gelemeyiz. Bir kadının başka bir kadına yönelttiği sistematik baskıyı, “Kadınlar arasında olur böyle şeyler” diyerek küçümseyemeyiz. Hele bunu yapan kişilerle mağdur olduğunu söyleyen kadınları hiçbir tedbir almadan aynı ortamda çalıştırmaya devam edemeyiz.
Biri Büyükşehir Belediyesi’ne, diğeri Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı iki tiyatro…
Birinde takip, tehdit ve cinsel taciz iddiaları ile bu iddiaların ardından işini kaybeden bir kadın var. Diğerinde özel hayatı hedef alan mektuplar, aile yaşamı bozulan bir çalışan ve uzun süre cevapsız bırakıldığı belirtilen dilekçeler bulunuyor.
İki olayın ortak noktası kurumların tavrı.
Kadınlar yönetime başvuruyor ama etkili bir müdahale göremiyor.
Kurumlar, kadınların yaşadığı tehlikeden önce kendi itibarlarını düşünüyor. Oysa bir kurumun itibarını şikâyetin duyulması değil, şikâyet karşısında ne yaptığı belirler.
Şikâyeti saklamak kurumu korumaz.
Mağduru susturmak kurumu temize çıkarmaz.
Kadını işinden uzaklaştırmak sorunu çözmez.
Tam tersine bütün çalışanlara şu mesajı verir: Başınıza bir şey gelirse konuşmayın. Çünkü konuştuğunuzda korunacağınızın garantisi yok; ama yalnız bırakılmanız, itibarsızlaştırılmanız ve işinizi kaybetmeniz mümkün.
Aynı mesajı tacizde, tehditte ve mobbingde bulunanlar da alır.
Yapılan şikayetlerin sonuçsuz kaldığını görürler. Mağdurun yalnızlaştırıldığını görürler. Yönetimin konuyu kapatmaya çalıştığını görürler. Kendilerine dokunulmadıkça daha da cesaretlenirler.
Bugün Bursa’nın iki köklü tiyatro kurumuna sorulması gereken soru basittir.
Bir kadın çalışan kapınızı çalıp “Burada kendimi güvende hissetmiyorum” dediğinde, onun ertesi gün işine korkmadan gelebilmesi için ne yaptınız?
Bu soruya verilebilecek gerçek ve tatmin edici bir cevap yoksa, kadınları korumayan, şikâyetleri etkisizleştiren ve sessizliği ödüllendiren kurumsal bir düzen var demektir.
Kurumlar zamanında ve açık biçimde müdahale etmedikçe kadınlar daha fazla zarar görecek, konuşmak isteyenler susacak, tacizde ve tehditte bulunanlar ise kendilerine hiçbir şey olmayacağına inanarak pervasızlıklarını sürdürecektir.
Sahne ışıkları söndüğünde salon karanlıkta kalır. Yöneticiler yaşananlara gözlerini kapattığında ise bütün kurumlar…